Zwangerschapsvergiftiging

Zwangerschapsvergiftiging/pre-eclampsie/HELLP-syndroom

Je bent zwanger en hebt een hoge bloeddruk. Dat kan twee verschillende redenen hebben:

  • je had al voor je zwangerschap een hoge bloeddruk
  • je ontwikkelt tijdens je zwangerschap een hoge bloeddruk

Bij 1 op de 10 vrouwen ontwikkelt zich vooral tijdens haar eerste zwangerschap een hoge bloeddruk. Bij vrouwen die al eens eerder zwanger zijn geweest ligt dat percentage dus lager.

De bloeddruk heeft een boven- en onderdruk.  Wanneer de bovendruk niet hoger dan 140 mmHg komt en de onderdruk niet boven de 90 mmHg, dan is er nog geen verhoogde kans op problemen voor jou als zwangere en je ongeboren kind.

We spreken van een hoge bloeddruk in de zwangerschap wanneer er bij herhaling een bloeddruk van boven de 140 mmHg en/of een onderdruk van 90-95 mmHg  bij je gemeten wordt.

Je behandelend verloskundige of arts zal in dat geval extra controles en onderzoeken met je bespreken.

Wanneer je een licht verhoogde bloeddruk hebt, voel je je vaak helemaal niet ziek en heb je nog geen klachten.

Klachten

Heb je een ernstiger vorm van hoge bloeddruk tijdens je zwangerschap, dan kun je wel klachten hebben.

Hierbij kun je denken aan:

  • hoofdpijn
  • vaag zien, lichtflitsen of sterretjes zien
  • pijn of een knellend gevoel boven in de buik ( alsof een riem te strak is aangetrokken)
  • misselijkheid en braken
  • vocht vasthouden. Hierdoor kunnen zwellingen ontstaan in de onderbenen, handen en gezicht. Maar: zwellingen van de handen en voeten komen ook vaak voor bij vrouwen die geen hoge bloeddruk hebben.

Verschillende soorten hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap

Er zijn verschillende soorten hoge bloeddruk waar we je hieronder meer over zullen vertellen.

Pre-existente hypertensie

Wanneer je voor je zwangerschap al een hoge bloeddruk had en tijdens je zwangerschap geen eiwitten in je urine hebt, spreken we van een pre-existente hypertensie.

Zwangerschapshypertensie

Wanneer je voor je zwangerschap een normale bloeddruk had en tijdens je zwangerschap een hoge bloeddruk zonder eiwitverlies in de urine, spreken we van zwangerschapshypertensie. Ongeveer 20.000 van de circa 150.000 zwangere vrouwen per jaar krijgen hiermee te maken.

Pre-eclampsie

Wanneer je tijdens je zwangerschap een hoge bloeddruk ontwikkelt en er ook eiwit in je urine is, spreken we van zwangerschapsvergiftiging of pre-eclampsie. Een milde vorm van pre-eclampsie komt voor bij zo’n 50 op de 1000 zwangere vrouwen. Een ernstige vorm van pre-eclampsie en/of HELLP-syndroom komt voor bij ongeveer 5 op 1000 vrouwen.

Eclampsie

Wanneer je trekkingen/insulten krijgt (meestal in combinatie met preeclampsie of HELLP-syndroom) heb je eclampsie. Hiermee wordt dus geen epilepsie bedoeld. Dit komt bij 1 op de 4000 vrouwen voor.

HELLP-syndroom

De letters HELLP zijn de beginletters van de Engelse verklaring van het ziektebeeld. Ze staan voor:

  • bloedafbraak
  • leverfunctiestoornissen
  • afbraak van bloedplaatjes

HELLP-syndroom kan in combinatie met (pre)eclampsie zijn, maar zich ook los daarvan ontwikkelen.

Met name bij een HELLP-syndroom kun je eerst nog een normale bloeddruk hebben maar toch al ziek zijn.

Bij 5 op de duizend vrouwen ontwikkelt zich tijdens haar zwangerschap een HELLP-syndroom.

Is een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap gevaarlijk

Een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap kan voor problemen zorgen voor zowel jou als zwangere, maar ook voor je ongeboren kind. Wanneer je laat in je zwangerschap een hoge bloeddruk ontwikkelt is de kans op ernstige problemen meestal veel kleiner dan wanneer dat vroeg in de zwangerschap gebeurt.

Hoe weet je of jij kans hebt op het ontwikkelen van en hoge bloeddruk

Vaak is het helemaal niet duidelijk waarom de ene vrouw wel een hoge bloeddruk tijdens haar zwangerschap krijgt en de andere niet. Maar er zijn wel een aantal factoren die de kans hierop verhogen.

Dan kun je denken aan:

  • suikerziekte
  • hart- en vaatziekten
  • nierziekten
  • sommige auto-immuunziekten
  • hoge bloeddruk vóór de zwangerschap
  • meerlingenzwangerschap
  • overgewicht
  • leeftijd boven de veertig jaar
  • en wanneer je moeder of zus tijdens hun zwangerschap een ernstige vorm van hoge bloeddruk hadden, is jouw kans om een hoge bloeddruk tijdens je zwangerschap te ontwikkelen 5x groter dan gemiddeld.

Was je voor je zwangerschap gezond en heb je nu een hoge bloeddruk en snap je niet waarom je nu die hoge bloeddruk hebt? Weet dan dat dit niet aan je eetpatroon heeft gelegen of aan het feit dat je werkt. Je hoeft jezelf daar niets te verwijten.

Maar wanneer je eenmaal een hoge bloeddruk hebt tijdens je zwangerschap wordt je wel vaak rust voorgeschreven. Dan kun je denken aan minder of  voorlopig stoppen met werken en het aannemen van wat hulp bij je huishoudelijke taken.

Ziekenhuisopname

Maar wat wanneer je bloeddruk hoger is dan we hierboven hebben beschreven? In sommige gevallen zal dan een ziekenhuisopname noodzakelijk zijn. Dat kan zijn wanneer je

  • klachten hebt ( zie lijstje hierboven )
  • een bovendruk hebt van 160 mmHg of hoger en een onderdruk boven de 100 mmHg
  • eiwit in urine hebt
  • bloeduitslagen afwijken
  • baby een groeiachterstand heeft
  • andere problemen hebt.

Tijdens je ziekenhuisopname zal jouw gezondheid en die van je baby in de gaten gehouden worden. Dat gebeurt op verschillende manieren. Zo zal je bloeddruk meerdere keren per dag gecontroleerd worden en zal ook je bloed en urine regelmatig worden onderzocht. Natuurlijk wordt ook je baby goed in de gaten gehouden.

Pre-eclampsie, eclampsie, HELLP-syndroom

We schreven al dat er verschillende vormen van hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap zijn. Preeclampsie, eclampsie en HELLP-syndroom (PE/HELLP) zijn de ernstige vormen van een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap. Hiermee krijgt gelukkig maar een kleine groep zwangere vrouwen te maken. Wanneer je PE/HELLP hebt, ben je erg ziek.

Je kunt dan last hebben van de volgende klachten:

  • hoofdpijn
  • vaag zien, lichtflitsen of sterretjes zien
  • pijn of een knellend gevoel boven in de buik ( alsof een riem te strak is aangetrokken), soms uitstralend naar de zijkant van je buik of rug
  • misselijkheid en braken
  • vocht vasthouden. Hierdoor kunnen zwellingen ontstaan in de onderbenen, handen en gezicht

Het hoeft niet zo te zijn dat je álle klachten moet hebben om aan PE/HELLP te denken, een combinatie van de klachten kan.

Je hebt PE/HELLP en wat nu?

Tot op heden is er geen behandeling die PE/HELLP kan voorkomen of stoppen. Er zijn alleen behandelingen die de klachten bestrijden, maar niet het ziektebeeld. Omdat PE/HELLP wordt veroorzaakt door je zwangerschap is de enige manier om het te bestrijden de beëindiging van je zwangerschap. Dit  betekent dat besloten wordt je kindje natuurlijk of via een keizersnede geboren te laten worden. Er wordt dan niet gekeken of je kindje al klaar is om geboren te worden. Dat komt omdat het voor jou en/of je kindje niet langer veilig is om zwanger/ in je baarmoeder te blijven.

Wanneer je vroeg in de tweede helft van je zwangerschap een PE/HELLP hebt, is je kindje vaak nog heel erg klein en heeft het speciale zorg nodig. Het kan daarom zijn dat je al voor de bevalling naar een speciaal ziekenhuis wordt vervoerd waar goede zorg voor jou en je kindje aanwezig is. Dit zijn de zogeheten perinatologische centra. Hiervan zijn er tien in Nederland. In deze centra is niet alleen veel kennis over hoog risico zwangerschappen zoals PE/HELLP, maar is er ook een intensive care voor vroeggeboren kindjes. Ook is hier alle kennis in huis hoe je de beste zorg kunt geven aan deze kindjes.

Herstel

Het doormaken van een PE/HELLP zwangerschap is niet alleen heftig voor je lichaam; je was immers heel erg ziek. Maar daarnaast is het ook een hele emotionele periode. Want van blije verwachting naar vechten voor je leven en dat van je ongeboren kindje is een heftige ervaring. Het herstel zal dan ook langer duren dan dat van een gemiddelde zwangerschap/keizersnede.

Veel vrouwen hebben na een PE/HELLP zwangerschap langdurig last van een verminderde conditie, zijn prikkelgevoelig en hebben moeite met concentreren.Ook kun je last hebben van problemen met de hechting met je kindje omdat deze (lang) in de couveuse ligt of met rouwverwerking bezig zijn omdat je kindje is overleden. Of het gevoel gefaald te hebben; niet in staat zijn normaal zwanger te zijn en normaal te bevallen.

Als gevolg van dit alles kun je een post traumatisch stress syndroom (PTSS) ontwikkelen. PTSS kan zich bij jou, maar ook bij je partner ontwikkelen. Goede nazorg voor jou, je partner en jullie eventuele kindje is dan ook erg belangrijk.

De Hellp Stichting is volop bezig deze goede nazorg op zoveel mogelijk plaatsen in Nederland geregeld te krijgen. Daarnaast biedt de Hellp Stichting diverse vormen van lotgenotencontact. Je kunt dan denken aan workshops, themadagen etc.

Neem eens een kijkje op de rest van deze site en zie wat de Hellp Stichting voor jou kan betekenen.

Gevolgen

Wanneer je tijdens je vorige zwangerschap PE/HELLP hebt gehad kun je met veel vragen zitten:

  • is mijn lijf beschadigd door deze zwangerschap
  • moet ik niet onder controle blijven
  • heeft het gevolgen voor de gezondheid van mijn kindje gehad
  • wat zijn mijn risico’s op herhaling bij een volgende zwangerschap

Gevolgen voor je lichaam

Van een PE/HELLP herstel je volledig. Dat is begrijpelijk omdat dit alleen tijdens zwangerschappen kan voorkomen en jij niet de rest van je leven zwanger zult zijn. Maar…de lichamelijke en emotionele gevólgen van PE/HELLP kunnen wel geruime tijd een punt van aandacht zijn. Dit kan niet alleen zorgen voor een vertraagd herstel van je zwangerschap, maar ook voor problemen met je werkgever of Arbo arts of UWV. Deze zullen niet altijd begrijpen waarom je nog steeds niet of sterk verminder inzetbaar bent. Meer kennis hierover bij met name deze groep is dan ook noodzakelijk voor de juiste begeleiding naar herstel en eventuele werkhervatting.

Samen met het Erasmus mc is de Hellp Stichting bezig met het ontwikkelen van informatie specifiek voor de Arbo arts en het UWV zodat deze met die informatie samen met jou kunnen werken aan een realistisch re-integratietraject.

Ook het feit dat onderliggende hart- en vaatproblematiek  steeds vaker als een van de veroorzakers van PE/HELLP wordt beschouwd is een aandachtspunt. De kans op hart- en vaatziektes zoals een hartinfarct of hersenbloeding op latere leeftijd is voor vrouwen met een verleden van PE/HELLP aanzienlijk hoger dan voor vrouwen die een normale zwangerschap hebben gehad.

De Hellp Stichting adviseert je dan ook om na een PE/HELLP met enige regelmaat je bloeddruk te laten controleren. Want bloeddrukcontrole, eventuele bijstelling van de bloeddruk met medicatie en lifestyle adviezen kunnen je risico’s op latere leeftijd weer doen afnemen.

Moet ik niet onder controle blijven

Wanneer je zo ziek bent geweest kun je soms haast niet geloven dat je een paar dagen later alweer gewoon thuis kunt zijn. Thuis zonder controle van apparatuur en artsen. Je kunt je angstig en onzeker voelen. Want was je eerst ook niet gewoon gezond en toen opeens, vanuit het niets, enorm ziek? Daardoor kun je het gevoel krijgen je lichaam niet meer te kunnen vertrouwen.

Ook daarom is een goed nazorgtraject van belang. Een plek waarnaar je met enige regelmaat terug kunt komen. Waar gekeken wordt hoe het lichamelijk, maar ook emotioneel met jou en je partner gaat. Waar je vragen kunt stellen en begeleidt en bewaakt wordt.

De Hellp Stichting is volop aan het werk die plekken voor je te helpen realiseren.

De gevolgen voor je kindje

Er is lange tijd weinig informatie over de gevolgen van een kindje uit een PE/HELLP zwangerschap voorhanden geweest. Dit terwijl veel ouders met vragen zitten. Vragen over gedrag en gezondheid. Wat is toe te schrijven aan de zwangerschap en wat niet.

Aspecten die genoemd worden zijn:

  • druk gedrag
  • maatschappelijk onaangepast gedrag
  • motorische schade
  • klein blijven
  • wat dun blijven
  • obesitas op latere leeftijd
  • en vragen over erfelijke belastbaarheid: heeft mijn kind een grotere kans later zelf ook PE/HELLP te krijgen of door te geven

Bekend is dat meisjes geboren uit een PE/HELLP zwangerschap een vijf keer grotere kans dan gemiddeld hebben om tijdens hun zwangerschap ook zelf PE/HELLP te ontwikkelen. Over het doorgeven van het risico op PE/HELLP  door jongens aan hun partner is nog niets bekend.

Ook blijft de bloeddruk van kindjes geboren uit PE/HELLP zwangerschappen een aandachtspunt. Dus: laat de bloeddruk van je kindje eens meten.

Voor wat betreft de overige vragen is de Hellp Stichting een samenwerkingsverband aangegaan met prof. dr. Reiss neonatoloog, zodat we uiteindelijk ook hierover meer kunnen publiceren.

Herhalingskansen

Wanneer je na je PE/HELLP zwangerschap weer een kinderwens hebt, maar ook twijfels of je er weer aan durft of kunt beginnen, kan het fijn zijn eens een persoonlijke risicoanalyse te laten doen.

In algemene zin kan gesteld worden dat je bij een volgende zwangerschap een maand later dan bij je PE/HELLP zwangerschap zult bevallen en dat het geboortegewicht van je kindje uit deze nieuwe zwangerschap zo’n 1300 gram hoger zal liggen dan bij je kindje uit de PE/HELLP zwangerschap.

In de meeste van de tien perinatologische centra in Nederland kun je voor een persoonlijke risicoanalyse terecht.

Meer informatie hierover en waar deze centra te vinden zijn, vind je op de homepagina in het blokje “ziekenhuisinformatie”.